बुधवार, ३० डिसेंबर, २०१५

लाजरा...!


राजेंद्रकुमार ते सुनील दत्त असल्या न-नटांचे पडद्यावरील दर्शन जिच्या चेहऱ्यातल्या गोडव्याने आणि सहज अभिनायातल्या नजाकतीने सुसह्य केले ती '…बहारोंकी मलिका…' पडद्याआड जात नाही तोवर 'या जन्मावर या जगण्यावर शतदा प्रेम करा'यला आसुसलेला कवि ज्याचा '… तुमचं आमचं सेम असतं…' हा विश्वास आम्हाला मजनू व्हायची हिम्मत देऊन गेला… त्यानेही त्याच्या कवितेइतक्याच सहजतेने निरोप घेतला. दृश्यानुभव जरी संग्रहित स्वरुपात शिल्लक असला तरी जिवंत श्रवणानुभव आता पुन्हा नाही आणि पु. लं. चे किस्से 'पीएल असा होता…' सांगणारा आम्ही प्रत्यक्ष पाहिलेला शेवटचा माणूसही…


यांनी आम्हांस काय दिले याची जंत्री मोठी असली तरी एका शब्दात सांगायचे तर… आनंद!
आमचे जगणे अनेक तऱ्हेने समृध्द करून गेलेल्या या दोन कलावंतास शब्दसुमनांजली…

शुक्रवार, २५ डिसेंबर, २०१५

गीत...!

शनिवार, दि. १९ डिसें. २०१५ ला एस-ओ-एस व्हिलेज पुणे आयोजित
करिअर फ़ेअर मध्ये युवामनाच्या 'हौसला अफजाई' साठी केलेली रचना…
   

सौदा इथे सगळ्याचाच
काहीच मिळत नसते फुकट,
यशाला नसतो शॉर्ट-कट अन
वाट सत्याची नेहमीच बिकट

गुंड असतात मुळात भ्याड
सूज्ञ जमवीत नाहीत झुंड,
अन्यायाविरुध्द कुठल्याही
अन निर्भयतेने थोपट दंड

कधी उन तर पाऊस कधी
चुकणार ना सृष्टीचे चक्र,
ग्रह-ताऱ्यांना भुलू नकोस
कोण मार्गी, कुठला वक्र

देव-दानव कुणि नको
निर्लेप जग आयुष्य,
दोघांनाही असूयेने
वाटू दे, व्हावे मनुष्य…!

प्रत्येक क्षणातून तू
शिकून घे नवे काही,
आला क्षण गेला क्षण
हा क्षण फिरुनी नाही

निर्धारांना चढव धार
प्रयत्नांचे इमले रच,
कितीही वाटले कठीण
खाऊ नको मुळी कच

स्वप्न बघ आभाळाचे
अन घे गरुडभरारी,
निवडलेल्या वाटेवरून
फिरू नकोस माघारी

अंधार कितीही दाटला तरी
रात्र संपून पहाट होईल,
रोज नव्याने उगवून सूर्य
गीत वसुंधरेचे गाईल…!

बुधवार, २५ नोव्हेंबर, २०१५

जगत...!


जगत में झूठी देखी प्रीत
अपने ही सुखसों सब लागे,
क्या दारा क्या मीत...!

गुरु नानक जयंतीच्या शुभकामना

मंगळवार, २४ नोव्हेंबर, २०१५

सांज...!


तिन्ही सांजा सजल्या
वाती दिव्यात रुजल्या
उर्मीच्या धपापण्यात
अन जाणीवा भिजल्या…!

सोमवार, १६ नोव्हेंबर, २०१५

दुर्गभक्ती...!


गडावरची सांज साजरी
कथा पणतीच्या शक्तीची
दिपोत्सवाच्या उन्मेषाने
नविन गाथा दुर्गभक्तीची ..!

शनिवार, १४ नोव्हेंबर, २०१५

बे-घर...?


आज 'बालदिन' नव्हे का? नाही, 'साजरे'पणा खूप झाला; हल्ली कुठलीही गोष्ट सहज, स्वाभाविकतेने आणि हळूवार अशी घडतच नाही… एकदम धाड्कन आणि दणक्यात साजरी वैगरेच होते. मग शेयर, मग लाईक, मग कॉमेंट, मग रिप्लाय… अशी एक 'आशानां मनुष्यानां कचिद् (अतूट) आश्चर्य शृंखला'…! ते असो. तर या सर्वव्यापी साजरीकरणातून थोडा वेळ काढून आपल्या या बाळांना म्हणजेच पुढच्या पिढीला आपण काय (शिल्लक) ठेवणार आहोत याचाही थोडा सम्यक विचार करू या का…?

दिवाळी संपली. या दिवाळीत मेसेजेस, स्माईली आणि इमोजी (आणि नमोजीही) तर खूप आले… फोनवर, त्यांना 'लाईकू'न अगदी अंगठा दुखू लागला एवढे! पण पाहुणे फार कमी, अगदी नगण्यच! लिव्हिंग रूम मधला सोफा काढून टाकावा का विचार करतोय… हो, त्या जागी एक चांगली अभ्यासिका होऊ शकेल, अगदी मला हवी होती तश्शी…! नाहीतरी घर ज्यासाठी असावे त्या, सणावाराच्या निमित्ताने का होईना होणाऱ्या, भेटीगाठी कितीशा उरल्यात?

नवश्रीमंत मित्र / नातेवाईक दिवाळी फराळ, भेट पाठवतात पण दाराची बेल त्यांचा ड्रायव्हर वाजवतो… त्यांना यायला वेळ होत नाही म्हणे! लग्न, समारंभ घड्याळाला बांधलेल्या कार्यालयात पाहुण्यांची वेळेची सोय पाहून होतात, संगोपन भाड्याच्या वा हक्काच्या पाळणाघरात, वाढदिवस मॅकडोनाल्ड किंवा पिझ्झा हट मध्ये, तब्येतीची चौकशी हॉस्पिटल मध्ये आणि शुश्रुषा, जमलीच तर, 'अथश्री' किंवा 'निवारा' नावांच्या वात्सालयांमध्ये! निरवानिरवी साठी वैकुंठात सर्वसिद्ध मर्तीकासह झटपट विद्युतदाहिनीही निरंतर भडकते आहेच.…

प्लास्टिक मनी आल्यापासून खर तर घरात पाहुणेच काय चोर देखील यायचे बंद झालेत. काय नेणार चोरून… फ्रीज, सोफा, टीवी, लॅपटॉप… आणि कुठे आणि कसा विकणार तो, OLX आणि QUIKR शी कॉम्पीटीशन करून…? तस तर आता Security Press आणि टांकसाळीशिवाय (असते का हो ही हल्ली? नाही, खणखणीत नाण्याचा आवाज ऐकून खूप काळ लोटला म्हणून विचारलं!) चलन फक्त ATM मध्येच असते म्हणून तर होम डिलिवरीवाला सुद्धा पार्सल बरोबर swap मशीन घेऊनच येतो…

घर ही कल्पनाच बदलून गेलीय. ऑफिस मधल्या वर्क स्टेशन सारखं घर एक स्लीप स्टेशन झालंय… रोजच्या धकाधकीचा रिटायरिंग बेस! विश्राम आणि सावधान (तैय्यार) या दोनच अवस्थांसाठी घराची गरज उरलीय, त्याची समाजाशी नाळच तुटल्यासारखी झालीय… हरवलेल्या संवादासारखी! आपल्या पिढीला हे कटू सत्य पचवायलाच हवे की आपले बालपणीचे घर नाही उरले आता…

तेव्हां आता प्रश्न फक्त घरांच्या रचनेचा तेवढा उरलाय… घराच्या रचनेतून 'लिविंग' रूम कायमचीच हद्दपार करू यात का… निदान, जगण्यात लिविंग किती उरलेय आणि सर्व्हायविंग किती याचा शोध लागेपर्यंत तरी…? नाही, स्क्वेअर फुटाला १०,०००+ देण्याचा आणि द्यावे लागणारच म्हणून कमावण्याचाही प्रश्न आहेच, म्हणून म्हणतोय… 

बघा, ही दिवाळी तर गेली… पुढची येईपर्यंत विचार करून ठेवा… आणि निर्णय कळवायला विसरू नका… आणि हो, दरम्यान 'देखते रहिये बिग बॉस के घरमे और क्या क्या होनेवाला है'… निदान मंदना तरी बेघर होऊ नये म्हणून… काय?

शुक्रवार, १३ नोव्हेंबर, २०१५

'भाऊबीज'...!


सांगता दिवाळीची करण्या
उजळते पणतीस वाती…
धन स्वास्थ्य वैभव प्रीती
जपायची अक्षय्य नाती…!

[छायाचित्र सौजन्य : सुधीर वैद्य ब्लॉग - https://spandane.wordpress.com/]

गुरुवार, १२ नोव्हेंबर, २०१५

पारवा...!


गोडी सहजीवनाची वाढवी
रंगल्या मैफिलीतला मारवा
संसाराची तप्तपदी साहवी
घुमता मुग्ध प्रणयी पारवा…!

स्वरमयी पहाट सुगंधीत
मल्मली स्पर्शाचा गारवा
उन्मनी क्षणांची आठवण
अन हवाहवासा हा पाडवा…!

बुधवार, ११ नोव्हेंबर, २०१५

अष्टलक्ष्मी...!


आदिलक्ष्मी धान्यलक्ष्मी
धैर्यलक्ष्मी गजलक्ष्मी
संतानलक्ष्मी विजयलक्ष्मी
विद्यालक्ष्मी धनलक्ष्मी

जीवनस्पर्शी रूपे लक्ष्मीची
उजळती दीप अमावस्या
पूजन असावे अष्टावधानी
हीच लक्ष्मीची खरी तपस्या…!

आपणां सर्वांस दीप अमावस्या तथा अष्टलक्ष्मीच्या
संतुलित आराधनेसाठी शुभकामना!

मंगळवार, १० नोव्हेंबर, २०१५

अभ्यंग...!

जे जे अनिष्ट, अमंगल अन भ्रष्ट
त्यास निर्दाळण्याचा घेवूनी वसा
नरकासुरवधाच्या साक्षेपी कथेवर
अभ्यंगस्नानाचा उत्फुल्लित ठसा...!


अभ्यंगमाचरेतन्नित्यं स जराश्रमवातहा |

दृष्टिप्रसाद्पुष्ट्यायुः स्वप्नसुत्वकत्व दार्ढयंकृत् ||

सोमवार, ९ नोव्हेंबर, २०१५

धनत्रयोदशी...!


रक्षण्या हिमाचे प्राण रचिल्या राशी सुवर्णलंकारांच्या
सर्परूपी यम भाळला ऐकता कथाकवने रसाळ वाचा
मंथने धन्वंतरी प्रकटे अमृतकुंभ घेउनि ज्या सुदिनी
नांदी दिवाळीची 'धनतेरस' उजळी मार्ग दिव्यत्वाचा…!

सर्व स्नेही-सुहृदास धनत्रयोदशीच्या स्वर्णकांतीमय शुभकामना!

पाहीजे…!

अर्धे आयुष्य सरले तरीही समज तशी कमीच आहे
जाणीवा प्रगल्भ असल्या तरीही जाण मला कमी आहे
'स्व'त्वाचा घोटून गळा, नाती सारी जपली पाहीजे
संवेदना मारून साऱ्या, दुनियादारी शिकली पाहीजे…

धार शब्दाला असली तरीही मनात प्रेमाचा आसरा आहे
राग रक्तात असला तरीही पिंडात क्षमेचा निवारा आहे
शब्दच नेहमी घात करतात, हे ध्यानात ठेवले पाहिजे
शब्दच्छल टाळून सारे, मौनात रहाण्या शिकले पाहीजे…

मनाच्या आत जे जे, तेच सारे बाहेर आहे
जगण्या-दाखवण्याचा चेहरा माझा एक आहे
करून मन मोठे, रित इथली जपली पाहीजे
कोंडून आतला आवाज, दांभिक होणे शिकले पाहीजे…

- दिनेश चंद्रात्रे, धुळे 


यंदाची दिवाळी बऱ्याच अर्थाने वेगळी आणि विशेष ठरणार हे निश्चित! मित्रांच्या भेटीगाठी आणि त्यांच्या सोबत बहरलेला क्षण अन क्षण (याला 'क्वालिटी टाइम' म्हणण्याचे फॅड आहे!) यापेक्षा वेगळा उत्सव, सोहळा किंवा मुहूर्त मला कधीही अभिप्रेत नव्हता, नाही आणि नसेल. दिवाळीच्या तोंडावरच सुहृदांची हृद्य (!) संगतच माझं आयुष्य काही वर्षांनी वाढवून गेली होती, त्यात सन्मित्र दिनेशने, माझ्या त्याच्याशी निरंतर चालू असलेल्या प्रत्यक्ष-अप्रत्यक्ष संवादातून जाणीवपूर्वक सहवेदनांनी टिपलेली स्पंदने, इतक्या समर्पक, प्रत्ययकारी आणि तंतोतंत काव्यात्म अभिव्यक्तीत शब्दबद्ध केली आहेत की त्यायोगे एका दगडात चार पक्षी उडाले ('मारले' वगैरे कविमनाला पचायला जरा जडंच!), ते असे -

१. मी यापुढे, आत्मकथन वगैरे तर दूर, कविताही करायची गरज नाही इतक्या नेमक्या आणि नेटक्या शब्दात दिनाने माझा आजवरचा जीवनपट आणि अवस्था उलगडली आहे. ('मांडली' म्हणणार होतो पण माझी अवस्था गुंतागुंतीची असल्याने 'उलगडली' जास्त सयुक्तिक आहे…!)
२. माझ्या आजवरच्या 'कोहSम' च्या प्रवासाचे इतके मुद्देसूद तथा आकलनीय ('सुलभ' शब्दाला विनाकारणच भलतेच परिमाण प्राप्त झालेय… निचऱ्याशीच संबंधित असले तरी नकोच ते!) निरुपण माझ्यासह कुणालाही जमलेले नाही आणि जमेलसे वाटत नाही. आता फक्त त्यातले जे जे करायला 'पाहीजे' ते किती साधते बघायचे!
३. माझ्या अवस्थेच्या आणि अस्वस्थतेच्या निमित्ताने का असेना, दिनाने त्याची आजवरची सर्वात सुंदर काव्यनिर्मिती केली आहे! हे मी, या कवितेचा विषयवस्तू अस्मादिक असल्याने (आहे ना, दिना?) म्हणत नाहीये, तर आजवरच्या दिनाच्या काव्यप्रवासाचा मी कायमच प्रथम वाचक, नि:स्पृह रसिक, विचक्षण समीक्षक आणि खंदा समर्थक राहिलो असल्याने माझ्याहून जास्त हे कुणी खात्रीपूर्वक सांगू शकत नाही.
४. आणि शेवटी, मला स्वछ प्रतीवर्ती आरसा दाखवून त्याबरोबरच मेक-ओव्हरची सडेतोड रेसिपीही सांगणारे हे 'हित'-गूज, सर्वांशी शेयर केल्याने इतरही अनेक 'तू भ्रमत आहासी वाया' अशा नि:श्राप जीवांना यायोगे स्व-प्रतीमेवरचे मळभ दूर होऊन तेजोत्सावाच्या मुहूर्तावर प्रकाश दिसेल अशी आशा…

दिनाचे आभार मानावे अशा असंख्य गोष्टी आहेत पण आभार'प्रदर्शना'ला उपचाराचे ओझे असते तर अव्यक्त ऋणांना शेवरीचा स्पर्श…! तेव्हा तत्सम काही न व्यक्तता 'गेले द्यायचे राहूनी…' ही हुरहूर मला जास्त प्रिय आहे… इतकेच! शुभम भवतु…

शनिवार, ७ नोव्हेंबर, २०१५

पहिली पणती...!


कितीही बदलू दे मनुष्य
वा होवो कठीण समय
एकच तत्व पुरे जगण्या
तमसो मा ज्योतिर्गमय…!

अंध:काराचे निर्दालन करणाऱ्या तेजोत्सवाच्या आगमनार्थ ज्योतिर्मय शुभेच्छा…!

शुक्रवार, ६ नोव्हेंबर, २०१५

सर्वव्याधिप्रमोचकं I


परिस्थितीची सम्यक जाण
सहजीवनाचा निकोप वसा
बहुतांच्या स्वास्थ्यावर दोघे
सोडत जाती निरामय ठसा…!

वैद्यकव्यवसायाप्रती माझ्या अस्वस्थ जाणिवांमध्ये वैद्यकशास्त्रायोगे मुलभूत परिवर्तनास कारणीभूत ठरलेल्या धुळ्याच्या डॉ. सचिन  डॉ. सौख्या चिंगरे (नावात अर्थाबरोबरच सौ. देखील अनुस्यूत असणे किती विलक्षण!) या सुविद्य वैद्यक दंपतीस सस्नेह. माझ्या शतायुषाच्या संकल्पास दृढ करणारा सचिन आपला वर्गमित्र आहे याचा अवर्णनीय आनंद आणि सार्थ अभिमान येथे प्रकट करणे प्रस्तुत ठरावे. शुभम भवतु…I

शनिवार, २४ ऑक्टोबर, २०१५

अडचण…!


असता सर्व भासे वांझोटी चणचण
नसता काही उरते एकाकी 'मी'पण…
अस्वस्थ जाणिवांचे भोग अभोगी
माझ्या असण्या माझीच अडचण…!


आर. के. लक्ष्मण सरांच्या ९४ व्या जयंती निमित्त 
'कॉमन मॅन'च्या स्मृतीस सादर अर्पण…!

गुरुवार, २२ ऑक्टोबर, २०१५

दसरा...!


अंब्याचे तोरण दारी रांगोळीची नक्षी…
सुगंधित शिंपणाने मांगल्याची चाहूल!
अवघ्या अनिष्टाचे करण्या निर्दालन…
तेजाच्या उत्सवाचे आज पहिले पाऊल!

दसऱ्याच्या तेजोमय शुभकामना…!

शनिवार, १७ ऑक्टोबर, २०१५

पणती जपून ठेवा...!



वाटेत फार काटे अंधार दाट दाट I
जाणे तुम्हांस पुढती शोधून त्यात वाट II १ II

म्हणुनीच लाविली मी पणतीत ज्ञानज्योत I
ही मार्गदर्शिका जी दावी तुम्हांस वाट II २ II

भडकावू नाही शकला भुरटा खट्याळ वारा I
विझवू बघे परंतु तिजला सुसाट वारा II ३ II

परि ना विझू दिली मी यत्ने कधी तियेला I
जपतो सदैव ज्योती देऊनिया निवारा II ४ II

देवो प्रकाश सर्वां पणती दिली तुम्हांला I
मंदावतेय ज्योती पणतीत स्नेह घाला II ५ II

वारा सुसाट सुटला हा दीप ना विझावा I
अंधार दाट आहे पणती जपून ठेवा II ६ II

टीप: गुरुवर्य डॉ. वि. ना. श्रीखंडे यांनी केलेल्या 'अंधार फार झाला - पणती जपून ठेवा'  ह्या काव्यमय उपदेशाचा काव्यमय कल्पना विस्तार.
                                                                   - डॉ. हेमंत विंझे, मुंबई

मंगळवार, १३ ऑक्टोबर, २०१५

खात्री…!


सजतील नाचतील
जागविण्या नवरात्री
तुझ्या जित्या रूपांना अंबे
हवी इथे सन्मानाची खात्री…!

शुक्रवार, २ ऑक्टोबर, २०१५

लकीरें...!


उडते पंछीयोंके पर नही गिना करते

मिटते सायोंके हाथ नही थामा करते

उडानोंकी लकीरें नही होती आसमांमें

लहरोंके कोई ठिकाने नही हुआ करते…!

गुरुवार, १७ सप्टेंबर, २०१५

"ऎकतोयस ना…?"

ॐ गणानां त्वा गणपतिं हवामहे । कविं कवीनां उपमश्रवस्तमम् । 
ज्येष्ठराजं ब्रह्मणां ब्रह्मणस्पत आनः । शृण्वन्नूतिभिः सीद सादनम् ॥


"बाप्पा, आलास खरा पण मनाची तयारी केली आहेस ना…! 
आता १० दिवस हे मोठे लोक तुझे काय काय करतील माहितेय? 
दागिने वस्त्रे फुलं घालून तुझा श्वास कोंडतील, 
नाका-सोंडेत कशा कशाचा धूर सोडतील, 
तुला नैवेद्य म्हणून काय काय आणतील आणि स्वत:च फस्त करून तुला बनवतील, 
सकाळ संध्याकाळ तुझ्या आरतीच्या नावाने आणि एरवी उत्सवाच्या नावाने ढोल बडवून, सिनेमाच्या गाण्यांच्या गोंगाटाने उच्छाद मांडतील, 
त्यातून तुझे हे सुपाएवढे कान… बघ बाबा कसं सहन करायचं ते…! 
आणि हो बाप्पा, आम्हां मुलांना तुझ्याकडून काहीच नको. 
धम्माल करायला आणि मोदक खायला मिळतात ते बास आहे. 
परीक्षेत पास होण्यासाठी अभ्यास करायला लागतो, 
तो आम्ही करूच आणि छान मार्कांनी पासही होऊ… 
तुझा आशीर्वाद असतोच याची आम्हाला खात्री आहे. 
पण बाप्पा एक सांगू, तू ना या वर्षी जातांना या मोठ्या लोकांना जरा सुबुद्धी देवून जा.
नाही, तुम्हाला आवडतात आणि परवडतात म्हणून हव्या त्या वस्तू वापरा म्हणावं…
आणि कमवता तर खर्चही करा म्हणावं… चंगळ म्हणून का असेना…
पण याबरोबरच थोडासा विवेकही वापरा म्हणावं… 
लहान तोंडी मोठा घास… पण ही वेळ आणलीच मुळी या मोठ्या माणसांनी
भूक लागली की खाणे ही प्रकृती… भूक नसतांना खाणे ही विकृती आणि 
आपल्यातली अर्धी भाकरी उपाशी माणसाला देणे ही संस्कृती… 
हीच खरी संस्कृती… हा असा धांगडधिंगा म्हणजे संस्कृती नव्हे…
हे सांग त्यांना जरा समजावून… सांगशील ना…?
आम्ही तर बोलूच शकत नाही… आम्हाला काय कळतय? बच्चे आहोत ना आम्ही…!
पण तुझं तर ऎकतील. बाप्पा आहेस ना तू…?
ऎकतोयस ना…?"

मंगळवार, १५ सप्टेंबर, २०१५

बाप्पा रे …!


जमविल्या मायेचा सोडून मोह
देशांतरा धावती सारे सान थोर,
प्रवास जिकिरीचा, मुक्काम गूढ
मरण्याहून जीवा, जगण्याचा घोर...

'बाप्पा येणार बाप्पा येणार'
ओरडती सारे दांभिक जन,
भक्ती सरली सक्ती उरली
वर्गणी-खंडणीचे करती धन...

बळीराजा उपाशी म्हणून
'बाप्पा' ना खुश, ना राजी,
'मरणारे मरती आपल्या मरणे'
उत्सवे नाचती निर्ल्लज पाजी...

प्रत्येकाला हवी 'स्पेस' आणि
करमणुकीचे साधन स्वतंत्र,
आस्वादण्या आधी काहीही
'शेअर' करण्याचे अजब तंत्र…

माणसांच्या बेटांत हल्ली
नाही मने जोडणारे सेतू,
संभावित 'विवेकी'ही बघती
पत्रिकेतले मंगळ, राहू-केतू...

विकासाच्या विनाशकारी गप्पात
माणूसपण काय शिल्लक राहील,
मढविलेल्या सालंकृत बाप्पात
नवी पिढी कुठले 'मूल्य' पाहील…?

शनिवार, २९ ऑगस्ट, २०१५

सिंहस्थ...!




व्यर्थ गेला तुका, व्यर्थ ज्ञानेश्वर
संतांचे पुकार, वांझ झाले...

रस्तोरस्ती साठे, बैराग्यांचा ढीग
दंभ शिगोशीग, तुडुंबला...

बँड वाजविती, सैंयामिया धून
गजांचे आसन, महंता‌सी...

आले खड्ग हाती, नाचती गोसावी
वाट या पुसावी, अध्यात्माची?

कोणी एक उभा, एका पायावरी
कोणास पथारी, कंटकांची...

असे जपीतपी, प्रेक्षकांची आस
रुपयांची रास, पडे पुढे...

जटा कौपिनांची, क्रीडा साहे जळ
त्यात हो तुंबळ, भाविकांची...

क्रमांकात होता, गफलत काही
जुंपते लढाई, गोसव्यांची...

साधू नाहतात, साधू जेवतात
साधू विष्ठतात, रस्त्यावरी...

येथे येती ट्रक, तूप साखरेचे
टँकर दुधाचे, रिक्त तेथे...

यांच्या लंगोटीला, झालर मोत्याची
चिलीम सोन्याची, त्याच्यापाशी...

येथे शंभराला, लाभतो प्रवेश
तेथे लक्षाधीश, फक्त जातो...

अशी झाली सारी, कौतुकाची मात
गांजाची आयात, टनावारी...

तुज म्हणे ऐसे, मायेचे माइंद
त्यापाशी गोविंद, नाही नाही...!

- कुसुमाग्रज

बुधवार, २६ ऑगस्ट, २०१५

दिवस असे की...!

 
उत्कट-बित्कट होऊ नये, भांडू नये, तंडू नये,
असे वाटते आज-काल, नवे काही मांडू नये...

नको कुठला नवा भार, जुनेच गुंते शिल्लक फार,
सूर गाठ-नीर गाठ, राहून द्याव्यात, ओढू नये...

असे वाटते बसून घ्यावे, उरले श्वास मोजत रहावे,
जन्मा-बिन्मा आलो त्याचे, पांग सुद्धा फेडू नये...

शिंकांसारखे सोपस्कार, मला झालीये गर्दी फार,
असल्या गळक्या जगण्यासाठी, रूमालसुद्धा काढू नये...

कुठे कधी रमला जीव, खरंच फार दमला जीव,
वजन, ज्ञान, ओळख, पित्त काही-काही वाढू नये...

कसले प्रहर, कसला काळ, मनात कायम संध्याकाळ,
तिच्या कुशीत मांडली कविता, तेवढी मात्र मोडू नये...

असे वाटते आज-काल, नवे काही मांडू नये...!
- संदीप खरे

बुधवार, १९ ऑगस्ट, २०१५

नागपंचमी...!


माटी का एक नाग बनाके,
पुजे लोग लुगाया...
जिंदा नाग जब घर मे निकले,
ले लाठी धमकाया...!

जिंदा बाप कोई न पुजे,
मरे बाद पुजवाये...
मुठ्ठी भर चावल लेके,
कौवे को बाप बनाय...!

पाथर पूजे हरी मिले,
तो मै पूजू पहाड़...
घर की चक्की कोई न पूजे,
जाको पीस खाए संसार...!

मंगळवार, १८ ऑगस्ट, २०१५

ठिकरी...!



एका रिकाम्या रविवारी...
जुने कपाट आवरायला घेतले तर…
अवचित येऊन बिलगले माझे बालपण...!

सापडला एका काचेच्या बरणीत
बंद असलेला खजिना…
काही टवके उडालेल्या गोट्या,
थोडे चिंचोके आणि
कसल्या कसल्या बिया...
एक ठिकरी आट्यापाट्यांची,
चुकीच्या घरात पडल्यासारखी…

…आणि सापडली एक खाकी वही
निळ्या निळ्या रेघांची...!
काही निळी ओळखीची अक्षरे सुद्धा
आता पुसट झालेली…

एक इवलासा पेन्सिलचा तुकडा होता...
शार्पनर मध्ये अडकलेला,
श्वास अडकवा तसा…


एक चेंडूही होता...
अजूनही अंगावर अंगणातली माती वागवणारा
बरोबर खेळून खेळून सोलली गेलेली बॅटही होती…
लहानपणीचे अंगणच भेटले जणू…!

खूपश्या रिकाम्या आगपेट्या,
आगगाडीच्या सुटलेल्या डब्यांसारख्या...
आणि सापडले एक वर्षानुवर्ष वापरलेले
शाळेचे पांढरे स्वेटर,
आता विरलेले आणि जुनाट झालेले…
माझ्यासाखेच...!

होता एक कचकड्याचा चष्मा, 
यात्रेत घेतलेला…
खूपशी रिकामी पाकिटं…
तिकिटांसाठी जमवलेली...
अजूनही वेगळे पाकीट होते,
पोस्ट करण्याची वाट पहाणारे…

एक सापडले जुने बंद घड्याळ,
हट्टाने बाबांकडून घेतलेले...
आजोबांचे ढापलेले फाउंटन पेन,
आता निब तुटलेले…
आणि आजीने बारश्याला दिलेले
वाळेही होते, आता काळे पडलेले!

आज जाणवले असे कि
जगण्याचा तोल सांभाळतांना…
वर्षांचा हिशोब आटोपला
निरागस 'मी'पण हरवतांना…

किती दिवसांनी भेटले बालपण,
सुखावून गेले जातांना…
नात्यांच्या तडजोडी निमाल्या
मिठीत त्याच्या विसावतांना…!


गुलजार सरांच्या ८१ व्या वाढदिवसाच्या निमित्ताने त्यांच्या 
'आज मुझे उस बुढी अलमारी के अंदर…' रचनेचा
करुणा गोविंद कुलकर्णी यांनी लिहिण्याच्या पहिल्याच प्रयत्नात केलेला भावस्पर्शी मुक्त भावानुवाद…!